Belediyelerde 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu'na Göre Oluşturulan İhale Komisyonlarında Kimlerin Yer Alabileceği

  • Mevzuat Tarihi12.01.2021
  • KurumMustafa Akdaş

Bu makalede, mahalli idarelerin yapmış olduğu 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ihalelerde, ihale komisyonunun üyelerinin idarenin hangi personellerinden oluşacağı açıklanmaya çalışılmıştır.

BELEDİYELERDE 4734 SAYILI KAMU İHALE KANUNU’NA GÖRE OLUŞTURULAN İHALE KOMİSYONLARINDA KİMLERİN GÖREV ALABİLECEĞİ

Mustafa AKDAŞ

İçişleri Bakanlığı Kontrolörü

1. Giriş

Bilindiği üzere 4734 sayılı Kanun hükmüne göre ihalelerin gerçekleştirilmesinde diğer bir anlatımla ihale işlemlerinin yürütülmesi ve sonuçlandırılmasında ihale komisyonlarının oynadığı rol çok önemlidir. En önemli nokta ise ihale komisyonunda kimlerin komisyon üyesi olabileceğidir.  Bu yazımızda mahalli idarelerin yapmış olduğu 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ihalelerde, ihale komisyonunun üyelerinin idarenin hangi personellerinden oluşacağı açıklanmaya çalışılmıştır.

2. Değerlendirme

4734 sayılı Kanun’un “İhale Komisyonu” başlıklı 6 ncı maddesinde, ihale yetkilisinin, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin ve muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendireceği, ihaleyi yapan idarede yeterli sayı veya nitelikte personel bulunmaması halinde, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerden komisyona üye alınabileceği hüküm altına alınmıştır. İhale Uygulama Yönetmelikleri ile Kamu İhale Genel Tebliği’nde de ihale komisyonlarının idare personelinden oluşturulacağına yönelik düzenlemeler yer almaktadır. 

4735 sayılı Kanun’un “Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 11 inci maddesinde, teslim edilen mal, hizmet, yapım veya yapılan işin muayene ve kabul işlemlerinin, idarelerce kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonları tarafından yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Yine, Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde kontrol teşkilatının tanımı ve yetkilerine, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde ise yapı denetim görevlisinin tanımına, yapı denetim hizmetlerine ve yapı denetim görevlisinin yetkilerine; muayene ve kabul işlemlerine yönelik çıkartılan yönetmeliklerinin “Muayene ve kabul komisyonlarının kuruluşu ”nu düzenleyen ilgili maddelerinde ise; muayene ve kabul komisyonları ile geçici ve kesin kabul komisyonlarının oluşturulmasına ve üyelerin niteliklerine, muayene ve kabul komisyonu ile geçici veya kesin kabul komisyonunun ilgili idarenin personelinden oluşturulmasının esas olduğuna, ihaleyi yapan idarede yeterli sayıda veya nitelikte personel bulunmaması halinde Kanun kapsamındaki idarelerden komisyona üye alınabileceğine ve bunların sorumluluklarına yönelik düzenlemelere yer verilmiştir. 

4734 ve 4735 sayılı Kanunların yukarıda aktarılan hükümleri ile bunların uygulanmasına yönelik çıkarılan ikincil mevzuatlarda; İhale ve sözleşme süreçlerinde kurulacak komisyon ve teşkilatların idare personelinden oluşturulması gerektiği, idare bünyesinde yeterli personel bulunmaması durumunda 4734 sayılı Kanun kapsamındaki diğer idare personelinden komisyonlara üye alınabileceği düzenlenmiş ancak “idare personeli” ifadesinden ne anlaşılması gerektiğine ilişkin bir tanıma ya da açıklamaya yer verilmemiştir. Sorunun çözümü açısından ise idare personeli kavramının açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir. 

T.C. Anayasası’nın 128 inci maddesinde, devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği, memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği, ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu hükme bağlanmıştır.

 4734 sayılı Kanun’un kapsamı dikkate alındığında; idareler tarafından genel, askeri, sağlık, belediye hizmetleri gibi farklı nitelikte hizmetler gerçekleştirilmekte ve bahse konu hizmetleri gerçekleştiren personele yönelik ise farklı Kanunlar yürürlükte bulunmaktadır. Bu Kanunlar içerisinde ise 657 sayılı Kanun en geniş kapsamlı ve yaygın kullanıma sahip Kanun’dur. 

657 sayılı Kanun’un “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde istihdam şekilleri memur, sözleşmeli personel ve işçiler olarak belirlenmiş, aynı Kanun’un 5 inci maddesinde, bu Kanun’a tabi kurumların, dördüncü maddede yazılı istihdam şekilleri dışında personel çalıştıramayacağı düzenlenmiştir. Yine, söz konusu maddede, bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılanların da istihdam edilebileceği hükme bağlanmıştır. 

657 sayılı Kanun’da belirtilen istihdam şekillerine paralel olarak 18.07.2018 tarih ve 2018/DK.D-187 sayılı Kamu İhale Kurulu kararında da ihale komisyon üyeleri olarak memur, işçi, sözleşmeli personelin yanında “696 sayılı Kararname ile kamu kurum ve kuruluşlarındaki sürekli işçi kadrolarına veya mahalli idare şirketlerinde işçi statülerine geçirilenlerin ihale ve sözleşme sürecinde oluşturulacak komisyon ve teşkilatlarda görev almasını yasaklayan bir düzenlemenin yer almadığının anlaşıldığı  bahse konu kadro ve statülere geçirilen kişilerin “idare personeli” niteliğine sahip olduğu, bu nedenle ihale ve sözleşme sürecindeki komisyon ve teşkilatlarda yer alabileceği ancak geçici işçi statüsünde bulunan kişilerin komisyon ve teşkilatlarda yer alamayacağı” değerlendirilmiştir.

3. Sonuç

4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile bunlara ilişkin çıkarılan ikincil mevzuatta, ihale süreci ile sözleşme sürecinde kurulacak komisyon ve teşkilatlarda yer alacak kişilere yönelik olarak istihdam türü esasında bir ayrım yapılmamakta olup bunun yerine daha geniş bir kapsama sahip olan “idare personeli” kavramı kullanılmaktadır.  İdare personeli, araya üçüncü bir kişi girmeksizin idare ile doğrudan istihdam ilişkisi bulunan personel olarak tanımlanabilir. Bu istihdam ilişkisinin, doğrudan kanunla ya da idari işlemle veya bir sözleşmeye dayalı olarak kurulabilmesi mümkündür. Bu doğrultuda memur, işçi, sözleşmeli personel ve mahalli idare şirket işçisinin hem idari işlemle hem de bir sözleşmeye dayandığından ihale ve sözleşme sürecinde oluşturulacak komisyon ve teşkilatlarda görev alabileceklerdir. Ancak mahalli idarelerde mevsimlik ve kısa süreli veya benzer koşullarda çalışanların idare ile arasında kurulan ilişkinin arızi nitelik taşımasından dolayı bu komisyonlarda görev alamayacaklardır. 


İlgili Kanun:

Kamu İhale Kanunu


Yorumlar