Harcamalara Katılma Payları İle İlgili Güncel Değişiklikler

  • Mevzuat Tarihi14.04.2021
  • KurumŞükrü ACIELMA

Belediyelerce katılma paylarının tahakkuk ve tahsilat uygulama esasları 21.08.1981 tarih ve 17435 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları İle İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte detaylı olarak belirlenmiştir. 23.05.2019 tarihindeki değişiklik sonrası ilgili yönetmelikte 14.04.2021 tarihinde önemli değişiklikler yapılmış ve 31454 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

HARCAMALARA KATILMA PAYLARI İLE İLGİLİ GÜNCEL DEĞİŞİKLİKLER

Şükrü ACIELMA

İçişleri Bakanlığı Kontrolörü

Yerel Yönetimler Uzmanı

1.Giriş

Belediyelerin gelirleri 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda detaylı olarak belirlenmiş olup bunlardan belediyeler açısından en önemlilerinden birisi de harcamalara katılma paylarıdır. Belediyeler açısından önemli bir gelir kalemi olmasına rağmen birçok belediye tarafından katılma paylarının tahakkuk ve tahsilatı yapılmamakta, bundan dolayı da zaman zaman Sayıştay denetimlerinde ilgili belediye yetkililerine kamu zararı tazmin hükmü çıktığı görülmektedir. Belediyelerce katılma paylarının tahakkuk ve tahsilat uygulama esasları 21.08.1981 tarih ve 17435 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları İle İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte detaylı olarak belirlenmiştir. 23.05.2019 tarihindeki değişiklik sonrası ilgili yönetmelikte 14.04.2021 tarihinde önemli değişiklikler yapılmış ve 31454 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

2. Yol Harcamalarına Katılma Payları Konusunda Yapılan Değişiklikler

2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları İle İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda belediye gelirleri arasında sayılan katılma paylarının nasıl tahakkuk ve tahsil edileceğini belirlemek üzere ve 2464 sayılı Kanuna dayanak olarak 21.08.1981 tarih ve 17435 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmişti. İlgili yönetmelikte 14.04.2021 tarihinde önemli değişiklikler yapılmış ve 31454 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Yapılan son değişiklikle Yol Harcamalarına Katılma Payları ile ilgili kafa karışıklığına sebep olan Kanun ile Yönetmelikteki hüküm farklılığı ortadan kaldırılmış oldu. Malum bir yönetmelik hükmünün normlar hiyerarşisinde üstte olan Kanun hükmüne aykırı olması söz konusu olamayacaktır. Yol Harcamalarına Katılma Payı konusunda 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86 ncı maddesinde “Yol Harcamalarına Katılma Payı Alınabilir” hükmü bulunmakta iken değişiklik öncesi Yönetmelikte “Yol Harcamalarına Katılma Payı “Alınır” hükmü bulunmaktaydı. Dolayısıyla Kanun hükmü ile Yönetmelik hükmü çelişmekteydi. Bu uyumsuzluk nedeniyle zaman zaman Sayıştay tarafından Belediye yetkililerine yol harcamalarına katılma payı almadıkları gerekçesiyle Kamu Zararı çıkarılmakta idi. Kanunda “alınabilir” hükmünün bulunması belediyelere ilgili harcın alıp almaması konusunda takdir yetkisi verirken yönetmelikteki “alınır” ibaresi ilgili harcın alınmasını zorunlu kılmaktaydı. Bu durum ise Belediyelerde ciddi anlamda kafa karışıklığına yol açmaktaydı. Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklik bu anlamda yerinde bir değişiklik olmuş ve değişiklik ile Kanun ile Yönetmelik arasındaki uyumsuzluk giderilmiştir.

Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yapılan değişiklik ile Yol Harcamalarına Katılma Payının hesaplanmasında önemli bir değişikliğe gidilmiştir. Değişiklik öncesinde yol harcamalarına katılma payının hesabında; “Yol Harcamalarına Katılma Payı bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan yapılan işlerde, 4 üncü maddede belirlenen hizmetler için yapılan giderlerin” 1/3 iken değişiklik sonrası “tamamıdır” şeklinde düzenlenmiştir. Değişiklik ile istek üzerine yapılan işlerde belediyelere; katlandıkları tüm giderleri yol harcamalarına katılma payı olarak hizmet sunulan ilgililerden tahsil etme olanağı getirilmiştir.

Değişiklik öncesinde Yönetmeliğin 7 nci maddesinde Yol Harcamalarına Katılma Payının tahakkukunun, iş hangi ihale usulüne göre yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmasından sonra yapılacağı hükmü bulunmaktayken, Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasına eklenen “Ancak, yapılacak tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu paylar, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirilir.” cümlesi ile yol harcamalarına katılma payının, ilgililerin peşin ödemeyi kabul etmesi halinde iş tamamlanmadan da tahakkuk ettirilebilmesi mümkün olabilecektir. Burada tabi ki önemli olan husus katılma payı tahakkuk ettirilecek ilgililerin yapılacak tebliğ ile verilecek süre içinde peşin ödemeyi kabul etmeleridir. Aksi durumda tahakkuk ilgili hizmetin tamamlanarak belediyece halkın hizmetine sunulmasından sonra yapılabilecektir.

3. Payın Üst Sınırında Yapılan Değişiklik

Yönetmelikte yapılan en önemli değişikliklerden birisi de pay üst sınırının tespiti konusunda olmuştur. Yönetmeliğin 16 ncı maddesi değişiklik öncesinde; “Harcamalara Katılma Payı bina ve arsalarda vergi değerinin % 1’ini geçemez.” şeklindeyken yapılan değişiklik ile bu oran %2’ye çıkarılmıştır. Yapılan değişiklik sonrası belediyeler ilgili harcama paylarını belirlerken belirlenecek payın bina ve arsa vergi değerinin %2’ini geçmeyecek şekilde belirlenmesine dikkat etmelidirler.

4. Vergi Değeri Konusunda Yapılan Değişiklik

Yönetmeliğin 20 nci maddesinde Vergi değeri; “213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen kesinleşmiş değeri ifade eder. Vergi değerinin İhtilaflı olması halinde, kesinleşmiş değer belirleninceye kadar mükellefin Emlak Vergisi tarhına esas olmak üzere beyan ettiği değer nazara alınır. Vergi değerinin bilinmemesi halinde gayrimenkul için en son verilmiş bulunan Emlak Vergisi beyannamesindeki değer esas alınır. Bu da bilinmiyorsa Emlâk Alım veya Veraset ve İntikal Vergilerinin tarhına esas olan değerlerden en yükseği uygulanır.” şeklinde belirlenmişken yapılan değişiklik ile; “Vergi değeri, bina ve arsanın 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 29 uncu maddesine göre tespit edilen bedelini ifade eder.” olarak tanımlanmıştır.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 29 uncu maddesinde Vergi değeri ise; “a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her  il veya ilçe için  arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre, b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare  normal inşaat  maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden  yararlanılmak suretiyle, hesaplanan bedeldir.” şeklinde belirlenmiştir.

5. Tahsil Şeklinde Yapılan Değişiklik

Katılma paylarının tahsil usulü ve şekli Yönetmeliğin 22 nci maddesinde düzenlenmiş olup değişiklik öncesinde; “Harcamalara Katılma Payları belediyeler veya bunlara bağlı kuruluşlarca, yukarıdaki esaslara göre hesaplanarak ilân ve tebliğ edildikleri yılı izleyen bütçe yılından itibaren 4 yılda ve 4 eşit taksitte tahsil olunur. Taksitlerin her yılın hangi ayında tahsil edileceği belediye meclislerince kararlaştırılarak mükelleflere duyurulur.” denmekte iken değişiklik sonrasında; “Harcamalara katılma payları belediyelerce veya bunlara bağlı kuruluşlarca, bu Yönetmelikte yer alan esaslara göre hesaplanarak ilan ve tebliğ edildiği yılı izleyen yıldan itibaren her yıl Nisan ve Ekim aylarında olmak üzere iki yılda ve dört eşit taksitte tahsil olunur. Bu paylar peşin ödemelerde tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunur.” şeklinde düzenlenmiştir. Yapılan değişiklik ile tebliğ edildikleri yılı izleyen bütçe yılından itibaren 4 yılda ve 4 eşit taksitte tahsil edilen harcamalara katılma paylarının tahsil şekli ve süresi değiştirilmiş ve tebliğ edildiği yılı izleyen yıldan itibaren her yıl Nisan ve Ekim aylarında olmak üzere 2 yılda ve 4 eşit taksitte ödenme koşulu getirilmiştir.

6. Sonuç

Belediyelerin gelirleri 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda detaylı olarak belirlenmiş olup bunlardan belediyeler açısından en önemlilerinden birisi de harcamalara katılma paylarıdır. Belediyelerce katılma paylarının tahakkuk ve tahsilat uygulama esasları 21.08.1981 tarih ve 17435 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları İle İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte detaylı olarak belirlenmiştir. Yönetmelikte 14.04.2021 tarihinde önemli değişiklikler yapılmış olup bunlardan en önemlisi 2464 sayılı Kanunda “Yol Harcamalarına Katılma Payı Alınabilir” hükmü bulunmakta iken değişiklik öncesi Yönetmelikte “Yol Harcamalarına Katılma Payı “Alınır” hükmü bulunmaktaydı. Dolayısıyla Kanun hükmü ile Yönetmelik hükmü çelişmekteydi. Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklik bu anlamda yerinde bir değişiklik olmuş ve değişiklik ile Kanun ile Yönetmelik arasındaki uyumsuzluk giderilmiştir. Yapılan diğer değişiklik ise payların üst sınırında yapılmış olup; Harcamalara Katılma Payı bina ve arsalarda vergi değerinin % 1’ini geçemez.” şeklindeyken yapılan değişiklik ile bu oran %2’ye çıkarılmıştır. Yönetmelik değişikliği ile Vergi Değeri tanımında değişikliğe gidilmiş olup Vergi değeri, bina ve arsanın 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 29 uncu maddesine göre tespit edilen bedel olarak belirlenmiştir. Yapılan en önemli ve son değişiklik ise payların tahsil şekli ve süresi konusunda yapılmış olup; yapılan değişiklik ile tebliğ edildikleri yılı izleyen bütçe yılından itibaren 4 yılda ve 4 eşit taksitte tahsil edilenharcamalara katılma paylarının tahsil şekli ve süresi değiştirilmiş ve tebliğ edildiği yılı izleyen yıldan itibaren her yıl Nisan ve Ekim aylarında olmak üzere 2 yılda ve 4 eşit taksitte ödenme koşulu getirilmiştir.

 


İlgili Kanun:

Belediye Gelirleri Kanunu


Yorumlar