İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları İle İlgili Güncel Düzenlemeler

  • Mevzuat Tarihi19.04.2021
  • KurumŞükrü ACIELMA

İşyeri açılması ve çalıştırılması ülkemizde yetkili idarelerin iznine tabi kılınmıştır. İşyeri açma ve çalıştırma ruhsatı olmadan işyeri açılması mümkün değildir. Ülkemizde işyerlerinin nasıl açılacağı, açılacak işyerlerinin sınıfları ve sınıflar itibariyle ruhsat vermeye yetkili idareler, ruhsat iş ve işlemleri, ruhsatsız işyerlerine uygulanacak müeyyide gibi birçok husus bu konuda temel mevzuatlardan biri olan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte detaylı olarak düzenlenmiştir. Makalemizde 17.04.2021 tarih ve 31457 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte yapılan değişiklikler incelenmekte ve yönetmelik değişikliğinin getirdiği yenilikler ele alınmaktadır.

İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATLARI İLE İLGİLİ GÜNCEL DÜZENLEMELER

Şükrü ACIELMA

İçişleri Bakanlığı Kontrolörü

Yerel Yönetimler Uzmanı

1.Giriş

İşyeri açılması ve çalıştırılması, ülkemizde yetkili idarelerin iznine tabi kılınmıştır. İşyeri açma ve çalıştırma ruhsatı olmadan işyeri açılması mümkün değildir. Ülkemizde işyerlerinin nasıl açılacağı, açılacak işyerlerinin sınıfları ve sınıflar itibariyle ruhsat vermeye yetkili idareler, ruhsat iş ve işlemleri, ruhsatsız işyerlerine uygulanacak müeyyide gibi birçok husus bu konuda temel düzenlemelerden biri olan 4/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte detaylı olarak düzenlenmiştir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, 10.08.2005 tarih ve 25902 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş olup, yönetmelikte yürürlüğe girdiği tarihten sonra sık sık değişiklikler yapılmıştır. Değişen ve gelişen iş hayatı ve ortaya çıkan yeni meslekler ve yeni iş kolları yönetmeliğin güncellenmesini kaçınılmaz kılmaktadır. Nitekim ilgili yönetmelikte neredeyse her yıl yeni değişiklikler söz konusu olmaktadır. İşte bu kapsamda ilgili yönetmelikte 17.04.2021 tarihinde önemli değişiklikler yapılmış olup; yönetmelik değişikliği 17.04.2021 tarih ve 31457 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 

Makalemizde yönetmelikte yapılan son değişiklikler ele alınacak ve getirdiği yenilikler incelenmeye çalışılacaktır.

2. Yönetmeliğin Tanımlar Kısmında Yapılan Önemli Değişiklikler

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde “Tanımlar” kısmı yer almakta olup; yönetmelik değişikliği ile bu kısımda önemli değişiklikler yapıldığı görülmektedir. Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde işyeri açma ve çalıştırma ruhsat verme yetkisini tanımlamakta olup değişiklik öncesinde; “a) Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini; büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini ifade eder” şeklinde düzenlenmişken değişiklik sonrası "endüstri bölgesi sınırları içinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını ve teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketi ile bölgede yer alan AR-GE ve tasarım faaliyetinde bulunan firmalar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İl Müdürlüklerini,” ibaresi eklenmiştir. Eklenen bu ibareyle endüstri bölgesi sınırları içinde bölgede yer alan AR-GE ve tasarım faaliyetinde bulunan firmalar işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi kılınmış ve bu firmalara ruhsat verme yetkisinin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İl Müdürlüklerinde olacağı hüküm altına alınmıştır.

Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde Birinci Sınıf Gayrisıhhî müesseseler; meskenlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gereken işyerleri şeklinde tanımlanmakta iken yapılan değişiklik ile; “Konutlardan ve insan ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gereken müesseseleri ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır.

Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde İkinci Sınıf Gayrisıhhî müesseseler; Meskenlerden mutlaka uzaklaştırılması gerekmemekle beraber izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gereken işyerleri şeklinde tanımlanmakta iken yapılan değişiklik ile; konutlardan ve insan ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gerekmeyen, bununla birlikte müessesenin faaliyetinin gerektirdiği durumlarda izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin esenlik ve istirahati hususunda konumu, tesisatı ve vaziyeti itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gereken müesseseleri ifade eder şeklinde tanımlanmıştır.

Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde Üçüncü Sınıf Gayrisıhhî müesseseler; Meskenlerin yanında açılabilmekle beraber yalnız sıhhî nezarete tabi tutulması gereken işyerleri şeklinde tanımlanmakta iken yapılan değişiklik ile; konutların ve insan ikametine mahsus diğer yerlerin yanında açılabilmesi için sıhhî nezarete tabi tutulması  yeterli olan müesseseleri ifade eder şeklinde tanımlanmıştır.

Bu alanda yapılan en önemli değişiklik tanımlar kısmına, birinci fıkrasına, (v) ve (y) bentlerinin eklenmesi olmuştur. Peki eklenen bu bentlerde ne gibi yenilikler getirilmiştir? 

Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen (v) bendinde Endüstri Bölgesi tanımı yapılmış olup; “Endüstri Bölgesi: Ülke ekonomisini uluslararası rekabet edebilir bir yapıya kavuşturmak, teknoloji transferini sağlamak, üretim ve istihdamı artırmak, yabancı sermaye girişini hızlandırmak  ve özellikle üretim maliyetleri açısından büyük ölçekli yatırımlar için uygun sanayi alanı oluşturmak üzere 9.1.2002 tarihli ve 4737 Sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu gereğince kurulacak üretim bölgelerini ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır.

Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen (y) bendinde Teknoloji Geliştirme Bölgesi tanımı yapılmış olup; “Teknoloji Geliştirme Bölgesi: Yüksek/ileri teknoloji kullanan ya da yeni teknolojilere yönelik firmaların, belirli bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsünün olanaklarından yararlanarak teknoloji veya yazılım ürettikleri/geliştirdikleri, teknolojik bir buluşu ticari bir ürün, yöntem veya hizmet haline dönüştürmek için faaliyet gösterdikleri ve bu yolla bölgenin kalkınmasına katkıda bulundukları, 26.6.2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu gereğince aynı üniversite, yüksek teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsü alanı içinde veya yakınında kurulan; akademik, ekonomik ve sosyal yapının bütünleştiği siteyi veya bu özelliklere sahip teknoparkı ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır.

Tanımlar kısmına eklenen (v) ve (y) bentleri ile; Esdüstri Bölgelerinde kurulan firmalara ve teknoloji geliştirme bölgelerinde kurulan, firma, AR-GE merkezleri ve Teknoparklar işyeri açma ve çalıştırma ruhsatları hakkında yönetmelik kapsamına alınarak işyeri açma ve çalıştırma ruhsatına tabi hale getirilmiştir.

3. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İl Müdürlüklerine Ruhsat Verme Yetkisi

Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde işyeri açma ve çalıştırma ruhsat verme yetkisi tanımlamakta olup yapılan değişiklik ile; "endüstri bölgesi sınırları içinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını ve teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketi ile bölgede yer alan AR-GE ve tasarım faaliyetinde bulunan firmalar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İl Müdürlüklerini,” ibaresi maddeye eklenmiştir. Eklenen (v) ve (y) bentleri ile; Esdüstri Bölgelerinde kurulan firmalara ve teknoloji geliştirme bölgelerinde kurulan, firma, AR-GE merkezleri ve Teknoparklar işyeri açma ve çalıştırma ruhsatları hakkında yönetmelik kapsamına alınarak işyeri açma ve çalıştırma ruhsatına tabi kılınmış ve bu firmalara ruhsat verme yetkisinin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İl Müdürlüklerinde olacağı hüküm altına alınmıştır. İşyeri açma ve çalıştırma ruhsatlarını verme yetkisi yönetmelik öncesi; belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresi; büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesi, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesi; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliği yetkili iken yönetmelik değişikliği ile bunlara ek olarak endüstri bölgesi sınırları içinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını ve teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketi ile bölgede yer alan AR-GE ve tasarım faaliyetinde bulunan firmalar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İl Müdürlükleri işyeri açma ve ruhsatı vermeye yetkili kılınmış olmuştur.

4. Karayolu Kenarında Açılacak İşyerlerinde Aranacak Şartlarda Yapılan Değişiklik

Yönetmeliğin 5 inci maddesinde açılacak işyerlerinde aranacak genel şartlar belirlenmiş olup; maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde değişiklik öncesinde karayolu kenarında açılacak işyerlerinde “karayolu trafik güvenliğinin sağlanmış olması,” şartını sağlamak yeterli görülürken yapılan değişiklik ile “karayolu trafik güvenliğinin sağlanmış olması” şartına ilave olarak “ve geçiş yolu izin belgesinin alınmış olması” şartı eklenmiştir. Dolayısıyla karayolu kenarında açılacak işyerleri için bundan sonra “karayolu trafik güvenliğinin sağlanmış olması” şartını sağlamasının yanında “geçiş yolu izin belgesinin alınmış olması” şartını da sağlaması aranacaktır.

5. İşletmecinin Değişmesi ve İş Yerinin Nakli Konusunda Yapılan Değişiklik

İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli durumunda yapılacak işlemler Yönetmeliğin 8 inci maddesinde düzenlenmiş, yapılan değişiklik ile maddenin birinci fıkrası fıkrası; “Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir.  Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ile ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıkların giderilmesi için en fazla altı aylık süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıklar giderilmediği durumlarda devir işlemi yapılamaz.” şeklinde iken, yapılan değişiklik sonrası ilgili fıkra hükmü; “Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu, faaliyet alanı ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ile ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin işletmecinin kusuru sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıkların ve noksanlıklar giderilmeden yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenemez.” şeklini almıştır.

Değişiklik öncesinde; ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde devrin gerçekleşebilmesi için mevzuata aykırı durumların giderilmesi için altı aylık bir süre öngörülmekte ve bu süre içinde aykırılıkların giderilmesi durumunda ruhsat devri söz konusu olabilmekte, altı aylık süre içinde aykırılığın giderilmemesi durumunda ise devir işleminin yapılması imkanı ortadan kalkmakta ve yeni ruhsat alma işlemlerinin yapılması gerekmekteyken, yapılan değişiklik ile devir için bu süre şartının kaldırıldığını görmekteyiz. Bu demek oluyor ki; ilgili işletme ilgili aykırılığı giderdiği tarih ve takdirde altı aylık süre içinde aykırılık ve noksanlığı giderme şartına tabi olmadan devir işlemini gerçekleştirebilecektir.

6. İnceleme Kurulları Bölümünde Yapılan Değişiklik

Yönetmeliğin “İnceleme Kurulları” başlıklı 15 inci maddesinin yedinci fıkrası değişiklik öncesinde; “Organize sanayi bölgelerinde inceleme kurulu oluşturulmaz. Tesisin özelliğine göre, ilave olarak bırakılacak sağlık koruma bandı, organize sanayi bölgesi yönetim kurulu kararı ile tespit edilir.” şeklinde iken, yapılacak değişiklik sonrasında; “Organize sanayi bölgelerinde ve endüstri bölgelerinde inceleme kurulu oluşturulmaz. Tesisin özelliğine göre, ilave olarak bırakılacak sağlık koruma bandı, organize sanayi bölgesinde organize sanayi bölgesi yönetim kurulu kararı, endüstri bölgelerinde ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının izni ile tespit edilir.” şeklinde almıştır. Yapılan değişiklik ile endüstri bölgelerinde de inceleme kurulu oluşturulmayacağı, tesisin özelliğine göre, ilave olarak bırakılacak sağlık koruma bandının endüstri bölgelerinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının izni ile tespit edileceği hüküm altına alınmış oldu.

7. Umuma Açık İstirahat ve Eğlence Yerlerinin Açılması Alanında Yapılan Değişiklik

Yönetmeliğin 32 nci maddesinde umuma açık istirahat ve eğlence yerlerin açılmasının koşul ve şartları ile yapılacak işlemler belirlenmiştir. Yapılan Yönetmelik değişikliği ile ilgili maddeye ek fıkra eklenmiş olup eklenen fıkrada; “Gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler kapsamında açıkta alkollü içki satışı ve sunumu yapılan iş yerleri ile nargilelik tütün mamulünün sunumu yapılan iş yerlerine kesinleşmemiş ruhsat düzenlenir. Kesinleşmemiş ruhsat düzenlenen bu yerler bir aylık süre içinde açık alkollü içkilerin satışının ve sunumunun yapılabilmesi için gerekli olan, açık alkollü içki satış belgesi ile nargilelik tütün mamulünün sunumu suretiyle satışının yapılabilmesi için gerekli olan, nargilelik tütün mamülü sunum uygunluk belgesini yetkili idareye ibraz ederek ruhsatlarını kesinleştirir. Bu maddedeki belgeleri süresi içinde ibraz edilmeyen iş yerleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatları iptal edilerek yetkili idare tarafından kapatılır.” denilmektedir.

Yönetmeliğin ilgili maddesine eklenen ek fıkra ile; alkollü içki satışı ve sunumu yapılan iş yerleri ile nargilelik tütün mamulünün sunumu yapılan iş yerlerine kesinleşmemiş ruhsat düzenlenmesi söz konusu olmaktadır. Kesinleşmemiş ruhsat kavramının yapılan değişiklik ile yönetmeliğe girdiğini görmekteyiz. Kesinleşmemiş ruhsat verilen işyerleri Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumun (TAPDK)’dan alacakları açık alkollü içki satış belgesi ile nargilelik tütün mamülü sunum uygunluk belgesini yetkili idareye ibraz etmeleri halinde ruhsatları kesinleşecek, bu sürede bu belgeleri sunamayan işyerlerinin ise ilgili idare tarafından ruhsatları iptal edilerek kapatılacaktır.

8. Mesleki Eğitim ve Yeterlilik Başlığında (Ustalık Belgesinde) Yapılan Değişiklik

Açılacak işyerinde aranacak olan ustalık belgesi ya da mesleki diploma ile ilgili şartlar Yönetmeliğin ek ikinci maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamında açılacak iş yerlerinde, iş yeri sahibinin veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarının, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında alınan ustalık belgesine ya da mesleki veya teknik okulların ilgili alanlarından mezun olduğunu gösterir diplomaya ya da üniversitelerin ilgili lisans ve ön lisans alan ve dalından mezun olduğunu gösterir diplomaya (transkript ile birlikte ibraz edilecek) ya da 2/8/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununa göre faaliyet gösteren kurumlardan alınan kurs bitirme belgesine sahip olması gerekir. Birinci cümledeki belgelerin kapsamına girmeyen faaliyet konuları için bu belgeler aranmaz. İlgili diploma ve belgelerin yurt dışından alınmış olması halinde bunların ilgili mevzuata göre denkliğinin kabul edilmiş olması şarttır. Milli Eğitim Bakanlığının tanıdığı ve önceden alınmış diğer diplomalar ve kurs bitirme belgeleri, müktesep hak kapsamında değerlendirilir.

Bu Yönetmelik kapsamında açılacak tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan iş yerlerinde, iş yeri sahibinin veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarının 13/7/2013 tarihli ve 28706 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik kapsamında mesleki eğitimlerini tamamlamış olmaları zorunludur. Ancak iş yeri sahibinden veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarından, birinci fıkrada sayılan belgelerden birisine sahip olanların, mesleki eğitimleri tamamlanmış kabul edilir.” şeklinde düzenlenmekte idi. Yönetmelik maddesinin ikinci fıkrası olan; “Bu Yönetmelik kapsamında açılacak tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan iş yerlerinde, iş yeri sahibinin veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarının 13/7/2013 tarihli ve 28706 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik kapsamında mesleki eğitimlerini tamamlamış olmaları zorunludur. Ancak iş yeri sahibinden veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarından, birinci fıkrada sayılan belgelerden birisine sahip olanların, mesleki eğitimleri tamamlanmış kabul edilir.” hükmü yapılan değişiklik ile yürürlükten kaldırılırkendeğişiklik öncesinde bu Yönetmelik kapsamında açılacak iş yerlerinde, iş yeri sahibinin veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarının, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında alınan ustalık belgesine ya da mesleki veya teknik okulların ilgili alanlarından mezun olduğunu gösterir diplomaya ya da üniversitelerin ilgili lisans ve ön lisans alan ve dalından mezun olduğunu gösterir diplomaya sahip olması istenirken değişiklik sonrası “çalıştırdıklarının” ibaresi “çalıştırdıkları en az bir çalışanın” şeklinde değiştirilmiştir. Böylece daha önce ilgili işyerlerinde örneğin 5 aşçı çalışıyorsa hepsinin de ustalık belgesi ya da diplomaya sahip olması gerekirken, yapılan değişiklik ile artık içlerinden en az birinin bu belgeye sahip olması yeterli olacaktır.

9. Faaliyetten Geçici Süreyle Men ve İdari Para Cezası Konusunda Yapılan Değişiklik

Yönetmeliğin ek üçüncü maddesinde faaliyetten geçici süre ile men ve uygulanacak idari para cezası konusu düzenlenmiş olup, değişiklik öncesinde madde hükmü; “13 üncü maddenin birinci fıkrası ve 23 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir. Aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmiş olan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri saklıdır. Ana faaliyet konusuna tali faaliyet olarak vale hizmetini işleten işyerlerince yukarıdaki fıkrada belirtilen idari yaptırımlara rağmen aykırılık ve noksanlıkların faaliyetten men edilen süre içerisinde giderilememesi durumunda bu işyerlerine ait ruhsata işlenen tali faaliyet kısmı iptal edilir.” şeklinde iken, yapılan değişiklik ile 13 üncü maddenin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere “21 inci maddenin ikinci fıkrası” ibaresi eklenmiş oldu. Peki 21 inci maddenin ikinci fıkrasında bulunan hüküm nedir?

Yönetmeliğin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki hüküm; “Birinci sınıf gayrisıhhî müessese başvuru ve beyan formunda yer alan bilgiler esas alınarak bir ay içinde yapılan denetimlerde, beyan edilen hususlara aykırı bir durumun tespiti halinde ilgililer hakkında gerekli kanunî işlem yapılır. Aykırılık ve noksanlıklar toplum ve çevre sağlığı açısından bir zarar doğurmuyorsa, tedbirlerin alınması ve noksanlıkların giderilmesi için bir yılı geçmemek üzere süre verilir. Verilen süre içinde aykırılık ve noksanlıklarını gidermeyen işletmelerin faaliyeti söz konusu aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar durdurulur.” şeklindedir.

Yapılan değişiklik ile birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerdeki aykırılık ve noksanlıklar da geçici süreyle faaliyetten men ve idari para cezası başlığına dahil edilmiş olmuştur.

10. Açık ve Kapalı Alanlarda Bulunan Oyun, Eğlence, Su, Spor Ve Macera Parkları İle Teleferikler ve Araç Şarj İstasyonları Konusunda Yapılan Değişiklikler

Yönetmeliğin Ek-1 de yer alan Sıhhî Müesseseler İçin Sınıflarına ve Özelliklerine Göre Aranacak Nitelikler kısmının “H- Tiyatro, Sinema, Düğün Salonu, Sirk, Lunapark, Gösteri Merkezi Ve Diğer Parklar” bölümünün “Açık ve kapalı alanlarda bulunan oyun, eğlence, su, spor ve macera parkları ile teleferikler” alt bölümüne 4 üncü maddesinden sonra gelmek üzere 5 inci madde eklenmiş olup; 

“Sirkler ve lunaparklardaki konstrüksiyon, ekipman ve makinelerin kontrolü ve bakımı ayda iki defadan az olmamak üzere düzenli olarak en az bir makine veya elektrik mühendisi ile birlikte en az bir makine veya elektrik teknisyeni tarafından yapılır.” 

“Parkurlar veya parklardaki konstrüksiyon, ekipman ve makinelerin kontrolü bakımı ayda iki defadan az olmamak üzere düzenli olarak en az bir makine veya elektrik mühendisi ile birlikte en az bir makine veya elektrik teknisyeni tarafından yapılır.” 

“5- Teleferik sistemine ait olan alt ve üst istasyonlar ile alt sistemlerin tanzimi, bakımı, onarımı, kontrolü ve denetimi Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği hükümleri kapsamında yerine getirilir.” 

Aynı Yönetmeliğin (EK-2)’de yer alan Gayrisıhhî Müesseseler Listesi başlıklı bölümünün “Enerji Sanayi” başlıklı alt bölümünün (1.2) maddesinin (1.2.1) alt maddesine “Ancak araç şarj istasyonu ile istasyonun kurulacağı iş yerinin işletmecisinin farklı kişiler olması halinde araç şarj istasyonuna müstakil ruhsat düzenlenir.” cümlesi eklenmiştir. 

Yine “1.2.2- Tamamı aynı yetkili idare sınırları içinde olmak kaydıyla, müstakil olarak kurulan araç şarj istasyonu adresinden başka yerlerde bulunan ve istasyon tarafından uzaktan veya yerinde yönetilebilen ve yetkili idarenin uygun göreceği yerlerde bulunan araç şarj üniteleri, araç şarj istasyonu için düzenlenen ruhsatta belirtilerek istasyon ve tüm üniteler için tek ruhsat düzenlenir.” şeklinde alt madde eklenmiştir.

11. Sonuç

İşyeri açılması ve çalıştırılması ülkemizde yetkili idarelerin iznine tabi kılınmıştır. İşyeri açma ve çalıştırma ruhsatı olmadan işyeri açılması mümkün değildir. Ülkemizde işyerlerinin nasıl açılacağı, açılacak işyerlerinin sınıfları ve sınıflar itibariyle ruhsat vermeye yetkili idareler, ruhsat iş ve işlemleri, ruhsatsız işyerlerine uygulanacak müeyyide gibi birçok husus bu konuda yukarıda belirttiğimiz üzere İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte detaylı olarak düzenlenmiştir.

Yönetmeliğin Tanımlar kısmına eklenen (v) ve (y) bentleri ile; Esdüstri Bölgelerinde kurulan firmalara ve teknoloji geliştirme bölgelerinde kurulan, firma, AR-GE merkezleri ve Teknoparklar işyeri açma ve çalıştırma ruhsatları hakkında yönetmelik kapsamına alınarak işyeri açma ve çalıştırma ruhsatına tabi tutulmuştur.

Değişiklik öncesinde karayolu kenarında açılacak işyerlerinde “karayolu trafik güvenliğinin sağlanmış olması,” şartını sağlamak yeterli görülürken yapılan değişiklik ile “karayolu trafik güvenliğinin sağlanmış olması” şartına ilave olarak “ve geçiş yolu izin belgesinin alınmış olması” şartı eklenmiştir. 

Değişiklik öncesinde; ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde devrin gerçekleşebilmesi için mevzuata aykırı durumların giderilmesi için altı aylık bir süre öngörülmekteydi. Bu süre içinde aykırılıkların giderilmesi durumunda ruhsat devri söz konusu olabilmekteydi. Altı aylık süre içinde aykırılığın giderilmemesi durumunda ise devir işleminin yapılması imkanı ortadan kalkmakta ve yeni ruhsat alma işlemlerinin yapılması gerekmekteydi. Yapılan değişiklik ile devir için bu süre şartının kaldırıldığını görmekteyiz. Bu demek oluyor ki; ilgili işletme ilgili aykırılığı giderdiği tarih ve takdirde altı aylık süre içinde aykırılık ve noksanlığı giderme şartına tabi olmadan devir işlemini gerçekleştirebilecektir. Yönetmeliğin ilgili maddesine eklenen ek fıkra ile; alkollü içki satışı ve sunumu yapılan iş yerleri ile nargilelik tütün mamulünün sunumu yapılan iş yerlerine kesinleşmemiş ruhsat düzenlenmesi söz konusu olmaktadır. 

 

Kesinleşmemiş ruhsat kavramının yapılan değişiklik ile yönetmeliğe girdiğini görmekteyiz. Kesinleşmemiş ruhsat verilen işyerleri Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumun (TAPDK)’dan alacakları açık alkollü içki satış belgesi ile nargilelik tütün mamülü sunum uygunluk belgesini yetkili idareye ibraz etmeleri halinde ruhsatları kesinleşecek, bu sürede bu belgeleri sunamayan işyerlerinin ise ilgili idare tarafından ruhsatları iptal edilerek kapatılacaktır. Değişiklik öncesinde bu Yönetmelik kapsamında açılacak iş yerlerinde, iş yeri sahibinin veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıklarının, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında alınan ustalık belgesine ya da mesleki veya teknik okulların ilgili alanlarından mezun olduğunu gösterir diplomaya ya da üniversitelerin ilgili lisans ve ön lisans alan ve dalından mezun olduğunu gösterir diplomaya sahip olması istenirken değişiklik sonrası “çalıştırdıklarının” ibaresi “çalıştırdıkları en az bir çalışanın” şeklinde değiştirildi. Böylece daha önce ilgili işyerlerinde örneğin 5 aşçı çalışıyorsa hepsinin de ustalık belgesi ya da diplomaya sahip olması gerekirken yapılan değişiklik ile artık içlerinden en az birinin bu belgeye sahip olması yeterli olacaktır. Yapılan değişiklik ile birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerdeki aykırılık ve noksanlıklar da geçici süreyle faaliyetten men ve idari para cezası başlığına dahil edilmiş oldu. Ve son olarak yönetmelik değişikliği ile Açık Ve Kapalı Alanlarda Bulunan Oyun, Eğlence, Su, Spor ve Macera Parkları İle Teleferikler ve Araç Şarj İstasyonları faaliyet Konularında eklemeler yapılmıştır.


İlgili Kanun:

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun


Yorumlar