Memurlar (4-C’li Personel) İçin Malûliyet Aylığı

  • Mevzuat Tarihi29.05.2021
  • KurumHüseyin Eren HERSAN

Bu makalede, 5510 sayılı Kanun’un 4-c maddesi kapsamında görev yapan kamu personeline (memurlara) malûliyet aylığı bağlanmasına ilişkin süreçler açıklanmıştır. (YAZININ TAMAMINI SİTE ÜYELERİ OKUYABİLMEKTEDİR. ÜYELİK İÇİN ÜCRETSİZ KAYIT YAPABİLİR VE YAZIYI OKUYABİLİRSİNİZ)

Memurlar (4-C’li Personel) İçin Malûliyet Aylığı

Hüseyin Eren HERSAN

İçişleri Bakanlığı Kontrolörü

 

1. Giriş

Sosyal güvenlik sistemi içerisinde çalışma hayatına girdikten sonra, herhangi bir hastalık veya kaza sonucu çalışma / meslekte kazanma gücünün en az % 60 ını kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen kişiler malûl sayılır.

4-a ve 4-b’de malûliyet sigortasından aylık bağlanma şartları açısından bir farklılık bulunmamakla birlikte, 4-c’li sigortalılar için vazife malûllüğü hükümleri uygulanmaktadır.

Kavram karmaşasını ortadan kaldırmak için özetle;

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "sigortalı sayılanlar" başlıklı 4. maddesine göre;

4-a: "Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanları" yani daha önce “SSK'lı” olarak adlandırılan, bir işverene bağlı olarak çalışan, kişileri;

4/b: “Hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanları” yani daha önce “Bağ-Kur'lu” olarak adlandırılan kesimi;

4/c: Emekli Sandığı'na bağlı, devlet memurlarını ifade eder diyebiliriz.

Malûliyete ilişkin Kurum sağlık kurulunca yapılacak değerlendirmeye esas teşkil eden sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları yetkilidir. Bunlar Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri, Devlet Üniversite Hastaneleri, Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleridir. Kurum Sağlık Kurulları, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri inceleyerek;

Çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını,

Erken yaşlanma halini,

Vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını,

Malûllük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurullardır.

Yani 4/c’li personelin görevden önce veya sonra rahatsızlıklarının malûl sayılıp sayılmamasına ilişkin tespiti yapma yetkisi Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulundadır. Sağlık Kurulu sağlık kuruluşlarınca verilen raporları inceleyip karar verir.

2. Değerlendirme

Malûllük söz konusu kanunun 47. maddesinde düzenlenmiştir. Madde hükmü uyarınca; 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4 (c) kapsamında sigortalı olanlar için, sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, vazife malûllüğü hükümleri uygulanır.

Vazife malûllüğü hükümlerinden yararlanarak aylık alabilmek için en az on yıldan beri sigortalı bulunmaları ve toplamda 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları priminin bulunması gerekmektedir.

Ancak başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması yeterlidir.

Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce çalışma gücünün % 60'ını veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü kaybetmiş kişiler ile malullük durumu;

a) Keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanmaktan,

b) Mevzuat ve emir dışında hareket etmiş olmaktan,

c) Yasak fiilleri yapmaktan,

d) İntihara teşebbüsten,

e) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlama veya zarar verme amacından, doğmuş olursa bu kişiler malûllük hükümlerinden yararlanamazlar.

Kamu idareleri vazife malûllüğüne sebep olan olayı, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine veya kendi mevzuatına göre yetkili mercilere derhal, Kuruma da en geç onbeş iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür. Kuruma bildirim, aynı süre içerisinde sigortalılar veya hak sahiplerince de yapılabilir. Vazife malûllüğüne sebep olan olaydan kamu idarelerinin yetkili mercilerinin haberdar edilmemiş olması hali dışında; ilgililerin bildirimi, kamu idarelerinin bildirim sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Kuruma(Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı) bildirim süresi;

a) Vazife malûllüğüne sebep olan olayın meydana geldiği tarihten,

b) Hastalıklarının sebep ve mahiyetleri dolayısıyla haklarında vazife malûllüğü hükümleri uygulanacaklar için, hastalıklarının tedavisinin imkânsız olduğuna dair düzenlenen kati raporun onay tarihinden,

c) Esirlik ve gaiplik hallerinde ise, bu hallerin sona erdiği tarihten, başlar.

Süresi içerisinde bildirimde bulunulan vazife malûllüğü aylıkları, sigortalının ölüm ya da malûliyeti sebebiyle göreviyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren bağlanır.

Vazife malûllüğü süresi içerisinde bildirilmeyen sigortalılara; kamu idareleri ya da sigortalılar veya hak sahiplerince sonradan yapılacak bildirim üzerine, vazife malûllüklerinin belgelenmesi ve müstahak olmaları şartıyla, bu Kanunun zamanaşımı hükümleri dikkate alınmak suretiyle vazife malûllüğü aylığı bağlanır veya bağlanmış olan aylıklar düzeltilir. Bu durumda sigortalı veya hak sahiplerine bağlanacak aylık ya da aylık farklarının, vazife malûllüğünün bildirildiği tarihe kadar olan toplam tutarı Kurumca ilgili kamu idaresine ödettirilir.

Vazife malûllüğü aylığı, vazife malûllerinden itibari hizmet süreleri eklenmek suretiyle bulunacak prim ödeme gün sayısı toplamı;

a) 10800 güne kadar olanlara 10800 gün üzerinden,

b) 10800 günden fazla olanlara, toplam prim ödeme gün sayıları üzerinden,

en son prime esas kazancı esas alınmak suretiyle 29 uncu maddeye göre hesaplanacak aylıklara, malûllük derecelerine göre aşağıda yazılı oranlarda ayrıca zam yapılmak suretiyle bağlanır:

            Malûllük Derecesi                                       Zam nispeti

                         1                                                           % 30

                         2                                                           % 23

                         3                                                           % 15

                         4                                                             % 7

                         5                                                             % 3

                         6                                                             % 2

Ayrıca, malûllük aylığı almakta iken çalışmaya başlayanların malûllük aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilir ve 5510 sayılı Kanuna tabi olarak çalıştıkları süre zarfında 80 inci maddeye göre belirlenen prime esas kazançları üzerinden 81 inci madde gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasına ait prim alınır. Bunlardan işten ayrılarak yeniden malûllük aylığı bağlanması için yazılı istekte bulunan ya da emekliye ayrılan veya sevkedilenlere; kontrol muayenesine tabi tutulmak ve ilk aylığına esas malûllüğünün devam ettiği anlaşılmak kaydıyla, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışıyorsa görevinden ayrıldığı tarihi, diğerlerine ise istek tarihlerini takip eden ödeme döneminden itibaren yeniden malûllük aylığı hesaplanarak bağlanır.

3. Sonuç

5510 sayılı Kanun hükümlerine göre memurların malûl sayılmaları için;

- Memur olduktan sonra, çalışma gücünün en az % 60 ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiğinin Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca tespit edilmesi,

- Malûl sayılması halinde, memurun en az on yıldır sigortalı olup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olması durumunda ise on yıllık sigortalılık süresi aranmaksızın yalnızca 1800 gün primlerinin ödenmiş olması,

-Malullük durumunun da;

a) Keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanmaktan,

b) Mevzuat ve emir dışında hareket etmiş olmaktan,

c) Yasak fiilleri yapmaktan,

d) İntihara teşebbüsten,

e) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlama veya zarar verme amacından, doğmamış olması gerekir.

Yukarıda sayılan şartları taşıyan memurların, süresi içerisinde bildirimde bulunulduğu takdirde, vazife malûllüğü aylıkları, sigortalının ölüm ya da malûliyeti sebebiyle göreviyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren bağlanır.


İlgili Kanun:

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu


Yorumlar