Merkezi Hukuki Çerçeve: 10808 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’nin 5. Mükerrer sayısında yayımlanan 10808 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, kamu kurum ve kuruluşlarının ürettikleri bazı mal ve hizmetlerden ücretsiz veya indirimli yararlanılacak hâllerin belirlenmesine ilişkin genel ve bağlayıcı çerçeve yürürlüğe konulmuştur.
Bu Karar ile kamu hizmetlerinde ücretsiz veya indirimli yararlanma uygulamaları, bireysel idare takdirinden çıkarılarak merkezi bir hukuki zemine oturtulmuş; toplu sözleşme ve özel düzenlemelerle getirilen istisnaların uygulanabilirliği açık biçimde güvence altına alınmıştır.
Düzenlemenin Kapsamı Kimleri İçeriyor?
Toplu sözleşme hükmü uyarınca ücretsiz toplu taşıma hakkından; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) taşra teşkilatında istihdam edilen ve fiilen arama kurtarma hizmetlerinde görev yapan
-
Resmî üniformalı arama ve kurtarma teknisyenleri,
-
Arama ve kurtarma teknikerleri,
-
Afet ve acil durum arama kurtarma birlik personeli,
-
İl afet ve acil durum arama kurtarma ekibi personeli,
yararlanacaktır.
Bunun yanında; belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile bunların kurduğu birlik, müessese, işletme ve şirketler bünyesinde yürütülen arama ve kurtarma faaliyetlerinde görev alan personel de düzenleme kapsamına alınmıştır.
Hangi Hizmet Ücretsiz Oldu?
Söz konusu personel;
-
Belediyeler ve bağlı kuruluşlar tarafından,
-
Belediyelerin kurduğu birlik, müessese, işletme ve şirketlerce
yürütülen şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz yararlanacaktır.
Bu hak, fiilî görevle bağlantılı olup ulaşım yoluyla sağlanan bir sosyal hak niteliği taşımaktadır.
Süre Sınırı: 31 Aralık 2027
Ücretsiz toplu taşıma muafiyeti;
-
31/12/2027 tarihine kadar (bu tarih dâhil) geçerlidir.
-
Süre sonunda, yeni bir toplu sözleşme veya mevzuat düzenlemesi yapılmadığı takdirde kendiliğinden sona erecektir.
Bu yönüyle düzenleme, süreli ve hedefli bir mali–sosyal hak olarak tanımlanmıştır.
Hukuki Dayanak: 4736 Sayılı Kanun İstisnası ve Cumhurbaşkanı Kararı
Toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz yararlanma;
-
4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “kamu hizmetlerinden ücretsiz yararlanılamayacağı” yönündeki genel kurala,
-
8. Dönem Toplu Sözleşme hükmü ve
-
10808 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile oluşturulan merkezi çerçeve kapsamında
istisna getirilerek düzenlenmiştir.
Bu nedenle uygulama için ayrıca belediye meclisi veya encümen kararı alınmasına gerek bulunmamaktadır.
Belediyeler Açısından Uygulama Notu
Belediyeler ve bağlı kuruluşlar bakımından;
-
AFAD ve belediye arama kurtarma personeline yönelik ücretsiz toplu taşıma uygulaması zorunludur,
-
Bu uygulama için ayrıca tarife değişikliği yapılmasına gerek yoktur,
-
Denetimlerde, toplu sözleşme hükmü ile birlikte 10808 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, doğrudan hukuki dayanak olarak kabul edilecektir.
Sonuç ve Değerlendirme
Bu düzenleme ile; afet ve acil durumlarda fiilen görev yapan arama kurtarma personeline ulaşım yönünden doğrudan bir sosyal destek sağlanmıştır. Özellikle büyükşehirlerde görev yapan ekipler açısından ücretsiz toplu taşıma hakkı, hem mali kolaylık hem de operasyonel hız bakımından önem taşımaktadır.
Toplu sözleşme hükmünün, 10808 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile çizilen merkezi hukuki çerçeve içine oturtulmuş olması, uygulamanın ülke genelinde tek tip, savunulabilir ve denetime açık biçimde yürütülmesini sağlamaktadır.