Düzenlemenin Hukuki Çerçevesi
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan “2872 Sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2026/1)”, Kanunun 20’nci maddesinde düzenlenen tüm idari para cezalarının 2026 yılına ilişkin parasal karşılıklarını belirlemektedir.
Tebliğin dayanağını;
-
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 20’nci maddesi,
-
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17/7’nci maddesi,
-
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi
oluşturmaktadır. Bu hükümler uyarınca idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanmaktadır.
Yeniden Değerleme Oranı ve 2026 Uygulaması
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585) ile 2025 yılı yeniden değerleme oranı %25,49 olarak tespit edilmiştir.
Bu oran esas alınarak, Çevre Kanunu’nun 20’nci maddesinde yer alan tüm idari para cezaları 1/1/2026 tarihinden itibaren artırımlı şekilde uygulanacaktır. Tebliğde açıkça belirtildiği üzere, hesaplamalarda Türk Lirası küsuratları dikkate alınmayacaktır.
Cezalarda Dikkat Çeken Artışlar
Tebliğ ekinde yer alan çok sayfalı cetvellere göre;
-
Daha önce 1.250 TL – 10.000 TL aralığında uygulanan birçok ceza, 2026 yılında on binlerce TL seviyesine yükselmiştir.
-
24.000 TL olan bazı ceza tutarları 839.122 TL’ye,
-
100.000 TL olan cezalar 3.496.767 TL’ye,
-
2.000.000 TL seviyesindeki üst sınırlar ise 69.937.946 TL’ye kadar çıkmıştır.
Deniz araçları, hava kirliliği, atık yönetimi, elektronik ortamda satış, özel çevre koruma bölgeleri ve sanayi faaliyetlerine ilişkin ihlaller bakımından ceza tutarlarının önemli ölçüde arttığı görülmektedir.
Kimler Açısından Kritik?
Bu Tebliğ;
-
Belediyeler ve bağlı idareleri,
-
Sanayi tesisleri ve üretim işletmeleri,
-
Atık, çevre ve enerji alanında faaliyet gösteren firmalar,
-
Elektronik satış ve dağıtım yapan gerçek ve tüzel kişiler
açısından doğrudan mali risk doğuran bir düzenleme niteliği taşımaktadır.
Sonuç ve Değerlendirme
2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamındaki idari para cezalarının 2026 yılı için yüksek oranlı biçimde artırılması, çevre mevzuatında caydırıcılık eşiğinin ciddi biçimde yükseltildiğini göstermektedir. Bu düzenleme ile çevreye aykırı fiillerin mali sonuçları, birçok işletme için “katlanılabilir” seviyenin ötesine taşınmıştır.
Belediyeler ve uygulayıcı idareler açısından Tebliğ; denetim, tespit ve yaptırım süreçlerinin daha dikkatli ve mevzuata tam uyumlu şekilde yürütülmesini zorunlu kılarken, özel sektör bakımından çevresel uyum yatırımlarını artık bir tercih değil, zorunluluk hâline getirmektedir.